Op 25 november wordt Sint-Catherina herdacht

0
230


E-column

“Dit jaar val deze dag samen met Christus Koning.”

 

In Geraardsbergen in de Biskopzaal van het Oude Hospitaal hangt een mooie afbeelding van Sint Catharina, ze is er als tapisserie op doek aangebracht door de Geraardsbergse kunstenaar Bert de l’Arbre. Meneer de l’Albre was bezetten van de gotische stijl en in de neogotische periode schilderde hij zowel in de hoofdkerk van Geraardsbergen, de St-Bartholomeus-Kerk, als in de Collegekerk of de St-Katelijne Kerk, als de kerk van de Priorij-Hunnegem en de kerk van het Oud-Hospitaal afbeeldingen van heiligen in deze stijl. Ook in zijn eigen woning in de Lessensestraat, dat nu het Hotel Gerard is, creëerde hij muurschilderingen in neogotische stijl. Wanneer ik mensen in het Oude Hospitaal gids en tapisserie aantoon, ga ik steeds de legende, die tevens het levensverhaal van Heilige-Catherina is, vertellen:

Catherina leefde in de 3de eeuw en stierf vooraan in de 4de eeuw, nl: op 25 november 307. Ze kwam uit een roemrijk patriciërsgeslacht en was de dochter van Costus, de gouverneur van Alexandrië. Ze kende alle werken van Plato uit haar hoofd toen ze nog maar amper 15 jaar oud was. Ze was Jezus  met hart en ziel toegedaan en vertrouwde Hem hare ziel en hare maagdelijkheid toe. Nauwelijks had ze dit gedaan, of keizer Maxentius werd verliefd op haar. Maar ze weigerde om zijn echtgenote, en daardoor ook de tweede dame aan het hof te worden. Hij wou haar dwingen haar geloof af te zweren onder bedreigingen met gruwelijke folteringen . Hij stuurde eveneens 40 heidense filosofen op haar af om haar te bekeren, maar in plaats van Catharina te bekeren tot het heidendom werden de geleerden tijdens de discussie bekeerd tot het Christendom. Daarop wilde de keizer haar laten vernietigen met een rad waarop scherpe ijzeren messen waren gemonteerd; maar eerder dan Catharina brak evenwel het rad, dat op het cruciale moment door een bliksem werd getroffen. Daarop wilde hij haar laten verbranden, maar het vuur waaide uiteen en verbrandde de beulen. Uiteindelijk lukte het dan toch haar te onthoofden. Uit haar nekwonde stroomde melk die de stad van de pest  bevrijdde. Haar lichaam werd door engelen naar de Sinaïberg gebracht, waar het rond het jaar 800 door pelgrims  teruggevonden werd; het was nog steeds in gave staat. Naast de berg werd later het Catharinaklooster gebouwd. De naamdag van Catharina is 25 november, de dag waarop ze stierf. De  Russische-orthodoxe-kerk viert haar feestdag echter op24 november, omdat keizerin Catharina de Grote haar naamdag niet wilde laten samenvallen met de Teruggave van het feest van Opdracht van Maria in de tempel. Sint-Catharina is ook een merkeldag.  Hierbij hoort de weerspreuk Vriest het op Sint-Katrien, dan vriest het nog zes weken nadien.

Een oude volkswijsheid zegt zelfs dat bomen die geplant worden voor, of op 25 november, zeker zullen groeien. Het planten in de herfst, tegenover vroeg in de lente, zou als voordeel hebben, dat de wortels nog kunnen aangroeien vooraleer de winter invalt. Nu ja als Catherina met haar witte mantel voorbij is geweest zal het weldra gaan vriezen. In Wallonië en Noord-Frankrijk is door deze mening de volgende gezegde heel populair: “A la Sainte Catherine, tout bois prend racine.” Als het nu tegen het einde van november niet gaat vriezen kan er zeker nog doorgegaan worden met planten van hagen, boomgaarde een sierstruiken. Vorige winter hebben hoveniers zelfs heel de winter kunnen tuinen aanleggen en bomen planten.

De Heilige Catharina van Alexandrië wordt dan ook steeds voorgesteld als koningsdochter met prachtige gewaden en altijd afgebeeld met minstens drie van haar attributen, of kenmerkende voorwerpen: een open boek als teken van geleerdheid, een kroon als teken van adellijke of koninklijke afkomst, een palmtak als teken van haar martelaarschap, een witte lelie als symbool van haar maagdelijkheid, een lam of een ring als teken van haar mystiek huwelijk, een zwaard waarmee ze onthoofd werd en natuurlijk het meest bekende: het gebroken rad of wiel met scherpe tanden of messen.

Dit wiel heeft er voor gezorgd dat de Heilige Catharina ook in de volksgeneeskunde haar vaste plaats heeft gekregen, zodanig zelfs dat er een ziekte of aandoening naar genoemd is: namelijk het ‘Catharina-wiel’. Dit is een brand of huidaandoening, een schimmelziekte die soms een ringachtige vorm vertoont. In talrijke kerken wordt, nog steeds, op bedevaart gegaan naar de Heilige Catharina ter genezing van deze kwaal.

– Overigens, behoort de Heilige Catharina tot de ‘noodheiligen’, een selecte groep van 40 heiligen die internationaal bij rampen of bij ziekten aangeroepen worden: Achatius, Aegidius van Nîmes, Barbara van Nicomedië, Blasius van Sebaste, Catharina van Alexandrië, Christophorus, Cyriacus van Rome, Dionysius van Parijs, Erasmus van Formia, Eustachius van Rome, Georgius de Grote, Margaretha van Antiochië, Pantaleon van Nicomedië en Vitus van Luciana. –

Ook Barbara van Nicomedië is in Zuid-Oost-Vlaanderen en in de aanpalende provincies een populaire Heilige. Dit omdat er in onze streken, moor ook in Limburg, veel mijnwerkers waren. Mannen die naar de ‘Fost’ gingen werken, of mijnwerkers vereren St-Barbara. Zij wordt op 4 december herdacht en in mijnwerkersgezinnen werden, en worden er nog steeds, op deze dag wafels gebakken!

Karel De Pelsemaeker.

PS: Onze kleinzoon Lander die lid is van ‘Chiro Sint-Bartel Geraardsbergen’, zal vandaag om 9u 30 al in het chirolokaal   aanwezig zijn om het feest van Christus Koning te vieren. Volgende week zondag zal de eerste zondag van de advent worden en dan gaan we de 1ste adventskaars aansteken, 4 weken nadien is het dan Kerstmis.

 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here