Hoe en waar is voetbal ontstaan?

0
141


E-column:
Waren de eerste voetballen varkensblazen?

Heel wat landen kunnen het ontstaan van het voetbal opvorderen, maar het huidige voetbal, zoals het vandaag over de hele wereld wordt gespeeld, zou in het begin van de negentiende eeuw in Engeland zijn ontstaan.

In de eerste decennia van de negentiende eeuw werd er in heel wat Engelse publieke scholen een soort baltrapspel gespeeld. Er bestond daarvoor geen vast reglement en het terrein waarop het gebeurde was niet gepreciseerd. Betegelde of andere speelpleinen, open veld, grasperken en weilanden kwamen ervoor in aanmerking. De basisregel was dat de spelers de bal met de hand mochten stoppen maar ze waren verplicht om hem met de voet voortschoppen. – Het was dus opportuun de bal, na hem stoppen met de hand, onmiddellijk weg te stampen (te schoppen) en liefst zo ver mogelijk! Waar hij neerkwam zorgde hij dan voor heel wat worstelingen, die dikwijls niet zonder gevolgen bleven.

Het ruwe verloop van veel van zo een trapwedstrijden gaf op sommige plaatsen aanleiding tot het opstellen van spelregels. Zo zouden de directie en de leerlingen van de colleges van Charterhouse, Harrow, Eton en Westminster besloten hebben elk ruw contact te weren. Dat voetbalspel kreeg dan een naam dat ‘dribbling game’ luidde.

In Rugby, een kleine marktstad, nabij Bath, en in Marlborough bleven ze het ruwe voetbalspel spelen. Tot wanneer, zoals er toch wordt beweerd, een zekere William Webb Ellis, in 1823, tijdens een voetbalmacht, in de stad Rugby, plots de bal onder arm nam en ermee over de doellijn van de tegenstanders liep. Hij beging uiteraard een fout, maar hij legde meteen de basislijnen voor een andere vorm van voetbal: ‘het rugby!’ Het rugbyspel werd tijdens het schooljaar 1841-1842 meteen officieel aanvaard.

Een hele tijd heeft een verscheidenheid van reglementen, die meestal afhankelijk waren van de school waar het spel werd gespeeld, het verloop van het voetbal geremd. Tot het spel, zoals het in Charterhouse werd gespeeld, het ‘dribbling game of association football (voetbal vreniging)’, de bovenhand kreeg op het rugbyspel.

Begin 1863 deden zes public schools, Rugby, Marlborough, Harrow, Eton, Shrewbury en Westminster een laatste lofwaardige, maar mislukte, poging om eensluidende regels op te stellen.

In oktober 1863 werd dan weer een andere poging ondernomen, en welgeteld door vertegenwoordigers van zes Londense clubs, die in de ‘Freemason’s Tavern’ in Londen bijeen kwamen. Ze stichtten er de ‘Football Association’ en omschreven een nieuw spel dat het midden hield tussen het huidige voetbal en het huidige rugby. De komst van universitairen van Cambridge, enkele weken later, leidde al tot opvallende grens: de bal mocht niet langer meer gedragen worden. Voetbal mocht nog uitsluitend met de voeten worden met de voeten worden gespeeld.

In het midden van de negentiende eeuw was de bal niet meer dan een in leder verpakte opgeblazen varkensblaas, zoals bij het aloude ‘soule’. Helemaal rond was die bal niet, maar ook niet helemaal ovaal. In 1870 werd de varkensblaas vervangen door een van rubber. Voetbal werd van dan af met een ronde en rugby met een eivormige bal gespeeld . Gewezen universitairen droegen het voetbal van Londen uit naar alle hoeken van het Verenigd Koninkrijk. Zowat overal werden clubs gesticht. In 1866 bestond een voetbalploeg uit acht aanvallers, twee achterspelers en één doelman, die de bal (nog) niet met de handen mocht aanraken. Er was toen ook al sprake van ‘buitenspel staan’ ten overstaan van drie tegenstanders. In documenten uit die tijd is teruggevonden dat in 1866 de eerste grote wedstrijd is gespeeld tussen Londen en Sheffield. Nadien is er een besluit ingevoerd dat stipuleert dat de doelman ( the goalkeeper ) de bal wel met de handen mag grijpen, wat het scoren bemoeilijkte.

Guillaume le Conquéranten het sport ‘soule’

Willem van Normandië, ook nog Willem De Veroveraar genaamd, stak in duizendzesenzestig met zevenduizend man het Kanaal van Normandië over om Engeland te veroveren. Hij deed dit tijdens de gekende ‘Slag van Hastings’. Vanaf toen wordt hij ook ‘Willem de Veroveraar’ geheten.

Door hem werd in Engeland de oude Angelsaksische cultuur verwoest en Engeland veranderde in een totaal ander land. Het weigert sindsdien een algemeen gevoel met het continent. Tot op vandaag vaart Engeland een eigenzinnige koers, zoals we allemaal weten, dikwijls tegen beter weten in.

Willem vertrok naar Engeland met zijn schip dat de naam ‘Mora’ droeg. Over de juiste vertrekplaats heerst er wel enige verwarring. In Barfleur is een gedenksteen te vinden waarop staat dat Willem vanuit die plaats ‘La Manche’ overstak, maar dat zeggen ze ook in Saint-Valery-sur-Somme. Ze weten in deze streek ook dat Guillaume en zijn manschappen het balsport ‘soule’ van bij hen hebben overgedragen naar England.

Soule, of chole in het Picardisch en Sjoel in het Normandisch was (is) een traditioneel balspel dat een grootouder is (of een achterneef) van het voetbal. Het soule werd gespeeld met twee ploegen waarbij de samenstelling geen gedefinieerde grenzen had; oorspronkelijk werden er twee ploegen of ‘teams’ uit strijdlustige mannen uit twee, of meer, verschillende dorpen tegen elkaar opgesteld. De teams het konden ook bestaan uit bijvoorbeeld gehuwde mannen die speelden tegen ongehuwden mannen

In tweeduizenddertien, enige dagen nadat Koning Filip van België op eenentwintig juli zijn eed van Koning der Belgen had afgelegd, verbleven we vijf dagen in Bayeux. In deze stad hangt ´het wandtapijt ‘The Bayeux Tapestry’ op. Daar kwamen we te weten, wat er volgens overlevering verteld wordt, dat dit enorme wandtapijt geborduurd werd door ‘Mathilde Van Vlaanderen’ en haar hofdames: Mathilde was de vrouw van Willem De Veroveraar. (Wetenschappers houden het er echter op dat het geborduurd werd door monniken.)

Hoe dan ook, op het wandkleed wordt de ‘Slag bij Hastings’ als in een stripverhaal verteld. Het tapijt is zeventig meter lang en een halve meter hoog en het telt achtenvijftig taferelen.

In Bayeux, kwamen we ook te weten dat vanuit Frankrijk, de voetbalsport onze planeet wereldwijd is gaan veroveren. (Frankrijk is ook het land dat op 10 juli, tijdens de halve finales van WK-voetbal 2018, het Belgisch voetteam versloeg.)

Op zaterdag 14 juli gaan de Belgen tijdens het Wereldkampioenschap Voetbal van 2018, strijden voor de derde plaats tegen Engeland! En,… dat is het land dat gekend is als het land waar voetbal zou ontstaan zijn! Een mening die volgens hun Franse veroveraars (leurs sonquérrants) niet waar is, want de veroveraars beweren dat zij voor het eerst hebben voetbal gespeeld!

Wie weet komt het voetbalspel mede door Mathilde van Vlaanderen, die nog met een varkensblaas als bal speelde, niet uit Vlaanderen? Een streek in Europa waar iedereen zot is van Voetbal!’ Zouden de ‘Conquérants’ in staat zijn het WK-voetbal 2018 in de macht te slepen?… That’s the question I ask myself now.

Karel De Pelsemaeker.    karel.depelsemaeker@telenet.be

 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here