Over Moederdag op 15 augustus en op de tweede zondag van mei

0
134

E-Column uit Goeferdinge

Voor de inwoners van “ ’t Stad aan ’t Scheld” is Moederkesdag op de tweede zondag van mei geen echte moederviering. Voor hen is er maar één juiste datum, dat is 15 augustus!

Dat voor hen 15 augustus en niet tweede zondag van mei de juiste dag is om Moeder te vieren, komt door Dhr. Frans van Kuyck; een man die gevoel had voor kunst en politiek.

Frans van Kuyck, die in 1852 werd geboren in Kalmthout en stierf daar in 1915, was afkomstig uit een kunstenaarsfamilie. Zijn vader en grootvader waren zelf ook kunstschilder. Frans van Kuyck behoorde tot de Kalmthoutse school. Later werd hij kunstschilder en docent aan de Antwerpse academie en engageerde zich al vroeg in het culturele en politieke leven van Antwerpen. Zijn zoon Walter werd een bekend architect.Google eens op: https://nl.wikipedia.org/wiki/Frans_Van_Kuyck

Nog vooraleer de Amerikaanse Moederdag bij ons was overgewaaid, gaf Dhr. van Kuyck in de maand juli van het jaar 1913 de brochure – De dag vader Moeders – uit. In deze brochure pleitte hij, als eerste in Europa, voor een jaarlijkse huldiging van de moeders. (Moederdag werd in Amerika, door president Wilson, pas in 1914 tot nationale feestdag uitgeroepen.)

Kunstenaar Frans Kuyck, prefereerde toen voor 15 augustus, de feestdag van Maria, die in het Antwerpse sinds het begin van de twaalfde eeuw de patrones is, denk maar aan de Onze-Lievevrouwenkathedraal aldaar. Voor meneer van Kuyck was een moeder de belangrijkste persoon in de opvoeding van de jeugd en daardoor ook de draagster van de toekomst van het land en het geluk van het volk. Daarom beschreef hij tot in alle details hoe een Moederdag hoorde te verlopen: – Als vanzelfsprekend met bloemen en taart, ook met een ‘moederjuweel’ dat kinderen en vaders konden maken uit papier. Een met linten en bloemen versierde stoel voor Mamma hoorde er ook bij! –

Hij vergat ook de weeskinderen niet en zag daarin voor kinderloze gegoede vrouwen, die gehuwd waren, een taak. Van Kuyck kreeg bij zijn betrachtingen meteen ook steun van de ‘Bond Antwerpen vooruit’, een in die tijd belangrijke vereniging voor Antwerpse Middenstanders. Deze vereniging schreef enthousiast haar leden aan dat Moederdag niet alleen zo maar een nieuwe feestdag zou zijn, maar dat er ook een grote kans in zat dat winkeliers eens goede zaken zouden doen.

De eerste Antwerpse Moederdag werd gevierd op ‘Halfoogst’ ( = 15 augustus) van 1913. Hierdoor loopt de Sinjorenstad, met Moerdekesdag’ voorop in Europa! En het sloot zo passend aan bij de feestelijkheden ter ere van Marie ten Hemelopneming. ( In het Antwerpse dragen heel wat mensen als naam maar ook als tweede of derde naam Maria, ook mannen.)

Wanneer na WOI, in 1927 de socialistische voorman Paul Pastu ook in Wallonië Moederdag op de kaart wist te plaatsen, leidde de nieuwe datum die afweek van de Antwerpse datum tot wrijvingen: moest in België nu toch alles tweevormig zijn? De Antwerpse kranten, vooral de Volksgazet liet er absoluut geen twijfel over bestaan: ‘laat ze in de Brusselse Wetstraat zoveel beslissen als ze goesting hebben, de inwoners van Antwerpen vieren Moerderkesdag op Sainte-Marie ofte Halfoogst, zijnde ‘den vijftienden augustus’!

In Nederland echter kwam Moederdag pas na 1925 opduiken. De drijvende kracht erachter was de Maatschappij voor Tuinbouw en Plantenkunde: in 1925 financierde deze vereniging de uitgave van ‘Het boek der Moeders’, waarin een keur vooraanstaande Nederlanders met veel luister pleitte om Moederdag ook in Nederland te vieren. De bloemensector werd hierbij aangemoedigd om volop mee te werken aan het welslagen ervan. Er werd ook benadrukt dat het jaarlijks herhalen, zonder enige twijfel, een goede invloed zou hebben op het stijgen van het consumptiecijfer.

Groothartig of niet, de idee van Moederdag sloeg aan! Niettegenstaande er vanaf het begin, en vanuit de meest uiteenlopende hoeken, ook kritische klanken weerklonken. In bijna alle Nederlandse dagbladen werd er kritiek geuit als: ‘Banale sentimentaliteit!’ ‘Een onsympathiek Amerikaans baksel’, ‘Exploitatie van de hoogste liefde’, misprees een krant in Nederland-Indië, ‘Blijf van de liefde voor de moeders af!’ Het orthodoxe volksgedeelte had zelfs moeite met de keuze voor een zondag en zag in Moederdag ‘De nieuwe vijand van de sabbat’. Ook de vrouwenbeweging vond het maar een pathetische bedoening: ‘Bloemen geven om de moeders te eren, terwijl men hen de kroon onthoudt om over recht en het vermogen zelf te oordelen, zulke bloemen worden een hoon.’

Een eeuw later wordt Moederdag, wel op verschillende data, wereldwijd gevierd! Toen wij 60 jaar geleden nog kinderen waren, was dat meestal met een pot hoge witte hortensia’s.

Nu met een weekend eropuit gaan, of met de familie eens op restaurant gaan, of thuis en zeker met taart en bloemen!

De versierde stoel zou van mij zeker opnieuw geïntroduceerd mogen worden. Of hebben ons Mama’s toch liever een heerlijk parfum, zo een heerlijke fles reukwater, waarmee ze zelfs nog een hele tijd na ‘Moederkesdag’ op rozen of anjers zitten? Alleszins aan alle moeders op deze wereld “Leve Mamma!”

Karel De Pelsemaeker

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here